Arteriografia naczyń mózgowych

Arteriografia to rodzaj badania radiologicznego, którego celem jest zobrazowanie światła tętnic. Aby to osiągnąć, przed badaniem pacjentom podaje się specjalny kontrast przez cewnik, a następnie wykonuje się serię zdjęć rentgenowskich, które wyświetlane są na monitorze. Badanie może być nie tylko diagnostyczne, ale także lecznicze – można wykonać poszerzenie zwężonej tętnicy a nawet wstawienie specjalnego stentu do naczynia. Najczęściej wykonuje się arteriografię naczyń wieńcowych, aorty, tętnic nerkowych i naczyń mózgowych.

Wskazania do arteriografii naczyń mózgowych

Arteriografia naczyń mózgowych wykonywana jest jeżeli istnieje podejrzenie, na podstawie objawów klinicznych lub innych badań, że w naczyniach tych istnieją jakieś nieprawidłowości i to one są przyczyną istniejących dolegliwości. Można wykonać arteriografie konkretnego naczynia mózgu lub wszystkich tętnic mózgowych. Do arteriografii klasycznej obecnie wskazania są ściśle określone. Jest to badanie inwazyjne w związku z tym obarczone zawsze większym ryzykiem niż zwykłe badania obrazowe. Jest ono rezerwowane dla chorych z podejrzeniem tętniaka w naczyniu mózgowym, zwłaszcza przed planowaną operacją. Możliwe jest zobrazowanie zarówno tętnic wewnątrz jak i zewnątrz mózgowych. Zaletą metody jest niezwykła dokładność, można uwidocznić nawet najmniejsze zwężenie w naczyniu. Można także za pomocą arteriografii ocenić nawet bardzo drobne naczynia. Metoda jest też zalecana jeżeli istnieje podejrzenie, że inne badania mogą nie pokazać patologii. Arteriografia naczyń mózgowych nadal jest „złotym standardem” w diagnostyce krwawienia podpajęczynówkowego. Badanie stosowane jest także w przypadku podejrzenia malformacji (zniekształceń) w obrębie naczyń mózgowych. Przydatne jest także przy uwidoczniania rozwarstwień tętnic mózgowych.

Przeprowadzanie badania arteriograficznego

Na badanie arteriograficzne pacjent powinien zgłosić się na czczo. Przed badaniem powinien podpisać specjalną zgodę po uprzedniej rozmowie z lekarzem, który powinien powiadomić go o dokładnym przebiegu badania i o możliwych powikłaniach. Pacjenci, którzy chorują na nadciśnienie tętnicze powinni przed badaniem przyjąć swoje leki. Badania należy zaniechać jeżeli pacjent uczulony jest na jod lub miał poważne działania niepożądane podczas wcześniejszych badań z użyciem środka kontrastowego. Arteriografia najczęściej wykonywana jest w znieczuleniu miejscowych, w niektórych przypadkach w ogólnym – np. u dzieci. Badanie wykonuje się w pozycji leżącej. Przed nakłuciem znieczula się miejsce wprowadzenia igły. Po nakłuciu naczynia do tętnicy wprowadza się specjalny cewnik przez który wprowadza się kontrast. Następnie wykonuje się serię ok. 20 zdjęć rtg, w różnych pozycjach- głowica, która wykonuje zdjęcia jest ruchoma. Podczas procedury pacjent musi leżeć nieruchomo. W czasie podawania kontrastu do tętnicy pacjent może odczuwać uderzenia gorąca czy bóle głowy. Badanie trwa 1-2 godzin. Po badaniu pacjent musi leżeć przez co najmniej 24 godziny. Czasami badanie arteriograficzne naczyń mózgowych przeprowadza się śródoperacyjnie.

Arteriografia z użyciem rezonansu magnetycznego

Szczególnym rodzajem badania arteriograficznego jest arteriografia, której towarzyszy rezonans magnetyczny. Jest to metoda mniej obciążająca dla pacjenta bowiem nie jest ona inwazyjna. Co prawda podaje się środek kontrastowy, jednak nie ma wprowadzania specjalnego cewnika do naczynia. Badanie to również jest bardzo dokładne, ponadto umożliwia uwidocznienie jednocześnie także struktur mózgu. Jej dokładność ustępuje co prawda angiografii klastycznej, ale badanie to jest dużo bezpieczniejsze. Wykonuje się je zazwyczaj w przypadku podejrzenia guza mózgu, czy u pacjentów po udarze – jednocześnie można zobaczyć zmiany w mózgu spowodowane udarem, a także stan naczyń, które były jego przyczyną.

Zanim pacjent zostanie zakwalifikowany do jakiegokolwiek badania inwazyjnego powinien być poddany najpierw innym badaniom. Dopiero jeżeli wykonane badania takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny nie dają odpowiedzi o istocie zmian w naczyniach mózgowych, należy zastanowić się nad wykonaniem arteriografii mózgowej. Powikłaniem takiego badania może być bowiem nie tylko krwiak w miejscu nakłucia czy przebicie ściany naczynia, ale także podczas wprowadzania cewnika do naczynia może dojść do oderwania skrzepliny przyściennej w naczyniu, która może stać się materiałem zatorowym i być przyczyną udaru mózgu.


Bibliografia

Walecki J. (red.), Diagnostyka obrazowa - głowa i szyja, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-049-8
Bassetti C., Daetwyler C., Mumenthaler M. Diagnostyka różnicowa w neurologii, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-036-8
Prusiński A. (red.), Neurologia w praktyce klinicznej - zasady diagnostyki i postępowania, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-71-8
Reeder M.M. Radiologia, od objawu do rozpoznania, Medipage, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89769-28-2