Badania kału

Badanie kału służy diagnozie wielu różnych chorób układu pokarmowego, na przykład badanie kału na nosicielstwo pasożytów służy potwierdzeniu wstępnej diagnozy o chorobie pasożytniczej układu pokarmowego, natomiast badanie na obecność krwi utajonej pomaga zdiagnozować choroby uszkadzające śluzówkę układu pokarmowego (np. wrzody żołądka). Badanie bakteriologiczne oraz posiew służą stwierdzeniu obecności i rodzaju bakterii w stolcu.

Co określa się w badaniu kału?

Badanie kału może wiele powiedzieć o zdrowiu człowieka, a szczególnie o sprawności jego przewodu pokarmowego. Próbka kału badana jest pod mikroskopem (badanie kału na pasożyty), pod kątem bakterii i składu chemicznego - np. ilości tłuszczu, enzymów trawiennych (trzustki), niestrawionych resztek pokarmów, krwi (jej obecność oznacza uszkodzenia błony śluzowej w przewodzie pokarmowym).

Bakteriologiczne badanie kału może także polegać na tzw. „posiewie”, czyli pozostawieniu próbki kału z pożywkami, które stymulują mnożenie się ewentualnych bakterii. Łatwiej jest wtedy w analizie mikroskopowej stwierdzić, czy w kale są obecne bakterie, oraz je zidentyfikować.

Kiedy wykonuje się badanie kału?

Badanie kału na nosicielstwo jest badaniem wykonywanym bez zlecenia lekarza, pozostałe są wykonywane na zlecenie i po konsultacji z lekarzem. Badanie stolca wykonuje się w przypadku podejrzenia jednej z poniższych chorób:

• zaburzenia wchłaniania jelitowego,
• choroby jelit,
• choroby trzustki,
• pasożyty przewodu pokarmowego.

Badanie kału na krew utajoną może być zalecane w przypadku podejrzenia wrzodów żołądka, nowotworów jelita grubego i innych chorób wywołujących uszkodzenia błon śluzowych i krwawienia z przewodu pokarmowego (krew może pojawić się w tak niewielkiej ilości, że będzie niewidoczna gołym okiem).

Jak przygotować się do badania?

Przygotowanie do badania zależy od jego rodzaju. Należy wiedzieć, że w przypadku infekcji pasożytniczych i bakteryjnych badanie trzeba wykonać przed zażyciem leków przeciwpasożytniczych czy przeciwbakteryjnych. Badanie kału na krew utajoną wymaga od pacjenta, aby przez 3 dni przed pobraniem próbki nie jadł mięsa, warzyw zielonych, rzepy, chrzanu oraz potraw zawierających krew, a także nie zażywał leków i suplementów takich jak kwas acetylosalicylowy, żelazo i witamina C. Zaleca się w tym czasie dietę bogatą w błonnik.

Pobranie próbki kału nie może odbywać się w czasie miesiączki orz w przypadku, jeśli pojawi się krwawienie z żylaków odbytu. Badanie stolca przeprowadza się na kale wydalonym naturalnie, bez użycia lewatywy ani środków przeczyszczających. W bardzo rzadkich przypadkach i tylko na zlecenie lekarza, bada się próbki kału z lewatywy. Jeśli występują w tym czasie biegunki, należy pobrać próbkę stolca biegunkowego. To samo dotyczy innych nieprawidłowości, takich jak pojawienie się śluzu czy krwi w kale.

Aby pobrać próbkę stolca należy przygotować umyty za pomocą detergentów i dokładnie osuszony pojemnik. Oddaje się kał do pojemnika, po czym za pomocą specjalnej szpatułki pobiera się ok. 2-gramową próbkę i wkłada do specjalnego wyjałowionego pojemnika. Pojemnik podpisuje się imieniem i nazwiskiem, należy także dopisać datę urodzenia, miejsce zamieszkania oraz datę pobrania próbki.