Badanie echokardiograficzne

Echokardiografia, potocznie nazywana echo serca, to tak naprawdę badanie USG serca. Obecnie jest podstawowym badaniem w diagnostyce chorób serca, ponieważ pozwala ocenić nie tylko jego strukturę anatomiczną, lecz także to, czy pracuje ono prawidłowo. 

Czym jest echo serca?

Echo serca, jak większość metod diagnostycznych, doczekało się wielu modyfikacji i udoskonaleń, aczkolwiek wersja najprostsza – echokardiografia przezklatkowa – jest nadal metodą najczęściej stosowaną i o najszerszym zastosowaniu. Badanie to nie różni się, jeżeli chodzi o technikę, od zwykłego USG jamy brzusznej. Pacjent ułożony jest na plecach lub na boku, a lekarz przykłada specjalną głowicę (po uprzednim nałożeniu na nią żelu) do jego klatki piersiowej w okolicy serca. Obraz serca wyświetla się na monitorze. Dzięki możliwości poruszania głowicą na ciele pacjenta można w takim badaniu obejrzeć mięsień sercowy praktycznie „z każdej strony”. Echo pozwala ocenić wymiary i strukturę serca, a nieprawidłowe parametry mogą świadczyć o poważnej chorobie, jak np. przerost mięśnia sercowego spowodowany jego niewydolnością. Badanie umożliwia także obejrzenie zastawek w sercu, w tym znalezienie wad zastawkowych, i ocenę możliwości ich korekcji oraz uwidocznienie skrzeplin krwi na zastawkach, które mogą być bardzo niebezpieczne dla pacjenta – mogą spowodować udar mózgu albo zawał.

Echo umożliwia także ocenę pracy serca, a przede wszystkim to, czy kurczy się ono prawidłowo. Nierównomierna kurczliwość może świadczyć o przebytym zawale serca lub o martwicy wywołanej innymi czynnikami. Innym ważnym parametrem jest tzw. frakcja wyrzutowa, która sprawdza, czy serce „wyrzuca” prawidłową ilość krwi na obwód, a co się z tym wiąże, czy zapewnia prawidłowe ukrwienie tkanek. Innym rodzajem echokardiografii przezklatkowej jest echokardiografia 3D, która umożliwia zobaczenie przestrzennego obrazu serca. Modyfikacją echo jest też echo z zastosowaniem techniki dopplerowskiej, które pozwala ocenić przepływy krwi w samym sercu oraz to, jak krew wpływa do serca i z niego wypływa. Umożliwia to uwidocznienie „przecieków” w sercu, np. tle wad zastawkowych. Czasami, w sytuacjach wątpliwych, można wykonać echo serca z wcześniejszym podaniem kontrastu, w celu poprawy rozdzielczości obrazu.

Echokardiografia obciążeniowa

Rodzajem echokardiografii jest echokardiografia obciążeniowa. Służy ona do oceny pracy mięśnia sercowego przy zwiększonym wysiłku. Próbę taką wykonuje się albo przez obciążenie pacjenta wysiłkiem w czasie badania, albo przez leki przyspieszające pracę serca, np. dobutaminę albo dipyrydamol. Metoda ta jest bardzo przydatna przy wykrywaniu choroby wieńcowej i ocenie stopnia jej zaawansowania, sprawdza bowiem, na ile serce jest w stanie przystosować swoją pracę do wysiłku.

Echokardiografia przezprzełykowa

Zupełnie innym badaniem jest echokardiografia przezprzełykowa. Jest to metoda inwazyjna, która polega na umieszczeniu specjalnej sondy w przełyku i wykorzystaniu bliskości między przełykiem a lewym przedsionkiem i komorą serca. Wskazaniami do wykonania takiego badania mogą być np. ocena skrzeplin na zastawkach albo podejrzenie zapalenia wsierdzia przy sztucznych zastawkach. Do takiego badania pacjent musi być specjalnie przygotowany, tzn. musi być na czczo co najmniej od 4–6 godzin. Po zabiegu pacjent może odczuwać dyskomfort w gardle, ponieważ zabieg wykonuje się po uprzednim miejscowym znieczuleniu gardła. Badania takiego nie można wykonać u osoby z chorobą przełyku lub skazą krwotoczną w wywiadzie (wzrost ryzyka krwawienia w czasie zabiegu).

Istnieje też echokardiografia śródoperacyjna, którą można wykonać podczas zabiegu kardiochirurgicznego lub koronarografii przez wprowadzenie sondy bezpośrednio do naczyń wieńcowych.

Wskazaniami do wykonania badania echo są: choroba wieńcowa, zawał serca, wady serca, niewydolność serca, długotrwałe nadciśnienie tętnicze, choroby osierdzia (ocena, czy w worku osierdziowym nie ma płynu), stan po wszczepieniu sztucznych zastawek, a także choroby aorty oraz nadciśnienie płucne. Echo pomocne może być także w diagnostyce omdleń (przyczyną mogą być niezdiagnozowane wcześniej wady zastawkowe).

Badanie echokardiograficzne jest nieinwazyjne, bezbolesne i zupełnie bezpieczne, a jego znaczenie jako badania diagnostycznego jest nieocenione. Dzięki wykonaniu tego badania pacjent na pewno nic nie straci, ale za to często może bardzo dużo zyskać.

Bibliografia:

Klimczak K. Echokardiografia kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 978-83-60290-53-8
Klimczak K. 100 pułapek diagnostycznych w echokardiografii, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 978-83-60290-60-6
Boehmeke T., Doliva R. Atlas echokardiografii, MediPage, Warszawa 2006, ISBN 978838976921
Sobkowicz B. Echokardiografia w stanach naglących, Urban & Partner, Wrocław 2002, ISBN 978-83-87944-92-6