Badanie glukozy we krwi

Cukrzyca to choroba, którą śmiało można określić mianem społecznej. Cierpi na nią w Polsce ok. 5% społeczeństwa. Dotychczas nie wymyślono skutecznego leczenia przyczynowego, a jedynym sposobem na powstrzymanie zmian zachodzących w jej przebiegu jest utrzymywanie poziomu glukozy we krwi w granicach normy. 

Objawy cukrzycy

Cukrzycę można podejrzewać, gdy pacjent zgłasza charakterystyczne objawy: postępujące zmęczenie, nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, zaburzenia widzenia, niewyjaśniony spadek masy ciała, stany zapalne narządów płciowych (zapalenie napletka, świąd sromu), stany zapalne skóry, gorsze niż dawniej gojenie się ran. Należy wtedy wykonać badanie glukozy we krwi, które jest podstawą rozpoznania cukrzycy. 

Najczęściej wykonywanym badaniem jest poziom glukozy we krwi na czczo. Wynik uznaje się za nieprawidłowy, jeśli przekroczy on 110 mg% (6,1 mmol/l). Można też wykonać badanie stężenia glukozy o dowolnej porze dnia, niekoniecznie na czczo. Nieprawidłowym wynikiem będzie wtedy każdy powyżej 200 mg% (11.1 mmol/l). Może też zdarzyć się sytuacja, gdy wynik badania glukozy na czczo będzie mieścił się w granicach 110–126 mg%. Wówczas lekarz nie rozpozna jeszcze cukrzycy (to rozpoznanie można postawić po dwukrotnym wyniku na czczo powyżej 126 mg%), ale skieruje na dalszą diagnostykę – test doustnego obciążenia glukozą (OGTT). W czasie tego badania pacjent wypija w ciągu 5 minut roztworu 75 g glukozy. Ma ona dość nieprzyjemny smak. Po 2 godzinach pobierana jest krew na badanie. Na podstawie tego testu można rozpoznać nie tylko cukrzycę, lecz także upośledzenie tolerancji glukozy (gdy glikemia na czczo jest niższa niż 126 mg%, ale w 2 godziny po obciążeniu glukozą mieści się w zakresie 140–200 mg%) lub nieprawidłową glikemię na czczo (glikemia na czczo jest większa lub równa 110 mg%, natomiast mniejsza lub równa 140 mg% w 2 godziny po obciążeniu). Upośledzenie tolerancji glukozy oraz nieprawidłowa glikemia na czczo to stany wiążące się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2 oraz chorób układu sercowo-naczyniowego.

Poziom glukozy w ciąży

O szczególnym ryzyku wystąpienia zaburzeń metabolizmu glukozy należy pamiętać w przypadku kobiet w ciąży. W trakcie pierwszej wizyty u ginekologa prowadzącego ciążę lekarz przeprowadzi dokładny wywiad w celu określenia ryzyka wystąpienia cukrzycy w ciąży. Na jego podstawie zakwalifikuje pacjentkę do jednej z 3 grup ryzyka i zaplanuje badania przesiewowe (pomiar stężenia glukozy w godzinę po wypiciu 50 g glukozy). W grupie najniższego ryzyka i przy dokładnie zebranym wywiadzie badania przesiewowe w kierunku cukrzycy ciężarnych nie są konieczne. W grupie średniego ryzyka test diagnostyczny należy wykonać w 24.–28. tygodniu ciąży. Jeśli natomiast kobieta została zakwalifikowana do grupy wysokiego ryzyka wystąpienia cukrzycy ciężarnych, test przesiewowy wykonujemy już na pierwszej wizycie oraz – w przypadku wyniku negatywnego – także w 24.–28. tygodniu ciąży. Pacjentki z wynikiem powyżej 140 mg% (7,8 mmol/l) wymagają przeprowadzenia testu diagnostycznego – pomiar stężenia glukozy w 2 godziny po wypiciu 75 g glukozy. W zależności od jego wyniku można wykluczyć cukrzycę, potwierdzić ją lub rozpoznać upośledzenie tolerancji glukozy bądź nieprawidłową glikemię na czczo. W przypadku rozpoznania któregoś z zaburzeń metabolizmu glukozy należy skierować pacjentkę do specjalistycznego ośrodka.

Bibliografia:

Caquet R. 250 badań laboratoryjnych, PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3396-0
Steciwko A. (red.), Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 978-83-89581-78-5
Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0