Czego szukamy w badaniu osadu moczu?

Badanie osadu moczu należy do podstawowych badań medycznych, które pozwala wykryć chorobę jeszcze w stanie bezobjawowym. Jest to badanie niezwykle proste, nieinwazyjne, łatwe do wykonania, a jego wyniki pozwalają na zdiagnozowanie wielu poważnych chorób. Za jego pomocą możemy badać obecność nabłonków, wałeczków w moczu, poziom leukocytów, erytrocytów, składników mineralnych. Istnieje jednak kilka sytuacji, które mogą spowodować, że wynik badania osadu moczu zostanie zafałszowany.

Badanie fizyczne - właściwości fizyczne moczu

Podczas badania moczu brane są pod uwagę jego następujące właściwości fizyczne:

• barwa,
• przejrzystość moczu,
• odczyn,
• poziom glukozy,
• obecność białka,
• biblirubina,
• urobilinogen,
• obecność ciał ketonowych.

Co można zdiagnozować za pomocą badania osadu moczu?

W badaniu osadu moczu brane są pod uwagę następujące elementy:

• Nabłonki

duża ilość nabłonków w moczu może sugerować zkażenie układu moczowego, jest bowiem wynikiem podrażnienia błony śluzowej układu moczowego. Jeśli badanie moczu wykryje obecność nabłonków atypowych, to może to sugerować obecność nowotworu w drogach moczowych.

• Leukocyty - krwinki białe

zbyt duża ilość leukocytów w moczu jest objawem zakażenia układu moczowego.

• Erytrocyty - krwinki czerwone 

krwinkomocz w krwinkami wyługowanymi jest sygnałem kłębuszkowego zapalenia nerek. Jeśli natomiast badanie osadu moczu wykryje obecność krwinek świeżych, to będzie to znakiem chorób cewki i pęcherza moczowego.

• Składniki mineralne

pojawiają się w postaci kryształków lub występują jako bezpostaciowy osad. Wykrycie ich w czasie badania osadu moczu  sugeruje kamicę nerkową.

• Wałeczki

w prawidłowym osadzie moczu występują wyłącznie pojedyncze wałeczki. Jeśli natomiast pojawi ich się więcej to będzie to sygnał rozwoju odmiedniczkowego zapalenia nerek (wałeczki leukocytarne) lub kłębuszkowego zapalenia nerek (wałeczki erytrocytarne).

• Drobnoustroje

są ogólnie znakiem zakażenia układu moczowego.

Badanie osadu moczu - zafałszowanie wyniku

Lekarze często zalecają, by w przypadku złych wyników, powtórzyć badanie osadu moczu. Dzieje się tak dlatego, że badanie mogło zostać źle wykonane i dlatego jego wynik mógł być nieprawidłowy. Najczęściej popełnianymi błędami podczas wykonywania badania moczu są:

• zanieczyszczenie pojemnika na mocz,
• obecność glukozy (np. słoik po miodzie), lub składników mineralnych w pojemniku (wygotowanie słoika),
• zanieczyszczenie wydzieliną z pochwy,
• nadmierne przyjmowanie witaminy C,
• przyjmowanie leków, które mogą negatywnie wpłynąć na wynik badania osadu moczu.

Badanie osadu należy do badań ogólnych moczu, sprawdzonych i stosowanych w medycynie od bardzo długiego czasu.


Bibliografia

Steciwko A. (red.), Algorytmy diagnostyczne w praktyce lekarza rodzinnego, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 978-83-89581-78-5
Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4
Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
Hyla-Klekot L., Kokot F. (red.), Davidson Choroby wewnętrzne, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-074-0