Czym jest PET

PET, czyli pozytonowa tomografia emisyjna, to technika diagnostyczna medycyny nuklearnej, która dzięki wykorzystaniu zjawisk promieniotwórczych umożliwia ocenę procesów metabolicznych zachodzących w organizmie. Metoda ta znacznie różni się od innego rodzaju badań obrazowych takich jak zdjęcie rentgenowskie czy tomografia rezonansu magnetycznego i może dostarczyć kluczowych informacji nie tylko o strukturze zmian ale także o ich właściwościach np. czy nowotwór jest łagodny czy złośliwy.

PET - inwazyjność badania

Warto wspomnieć, że PET jest badaniem mało inwazyjnym, co znacznie zmniejsza ilość powikłań i pozwala przeprowadzić badania obrazowe także u pacjentów ciężko obciążonych, tzn. cierpiących na niewydolność nerek lub wątroby, u których istnieją przeciwwskazania do stosowania dożylnych środków cieniujących.

Na jakich zasadach opiera się działanie PET?

Pierwiastki promieniotwórcze (radioizotopy) stosowane w tej technice emitują pozytony. Cząsteczki te masą i właściwościami przypominają elektrony, ale mają przeciwny do nich ładunek elektryczny (czyli dodatni). Gdy pozytony napotykają na elektrony ich ładunek neutralizuje się (ulegają anihilacji) i zostaje wydzielona porcja energii. Energia ta jest mierzona przez bardzo dokładne detektory rozmieszczone wokół badanego pacjenta. Źródłem pozytonów które zderzają się z obecnymi w tkankach organizmu elektronami są specjalne izotopy promieniotwórcze pierwiastków. Podaje się je pacjentowi wbudowane w takie związki jak glukoza, woda czy aminokwasy - rodzaj cząsteczki zależy od celu badania. Podany związek np. glukoza, wykorzystywany jest przede wszystkim przez tkankę, której obecność chcemy zbadać - np. nowotwór złośliwy. Klinicznie badanie PET znalazło zastosowanie głównie w onkologii, kardiologii i neurologii.

Zastosowanie PET w onkologii

PET umożliwia wykrywanie trzech głównych procesów biochemicznych, które są szczególnie nasilone w tkankach nowotworowych, a mianowicie wzmożonego zużycia glukozy, nasilonej syntezy białek i kwasów nukleinowych (DNA). W działaniach klinicznych najczęściej wykonywana jest ocena metabolizmu glukozy. Znacznikiem stosowanym w takich przypadkach jest 18FDG - cząsteczka glukozy z wbudowanym atomem promieniotwórczego fluoru. Dzięki swoim właściwościom znacznik ten gromadzi się w komórkach o intensywnym metabolizmie - w tym głównie w komórkach nowotworowych. Dzięki powyższym właściwościom badanie to umożliwia:

• Ocenę czy zmiana nowotworowa ma charakter łagodny czy złośliwy;
• Ocenę rozległości zmian nowotworowych - często znacznie większa czułość od pozostałych metod diagnostycznych;
• Wykrywanie przerzutów;
• Ocenę postępów leczenia (zwłaszcza np. chemioterapii).

Zastosowanie PET w kardiologii

Badanie PET jest nowatorską i niezwykle czułą metodą oceny żywotności mięśnia sercowego i przepływu krwi. Należy podkreślić, że badanie PET ma charakter mało inwazyjny, co ma szczególne znaczenie u chorych, u których rozważne są możliwości terapii. U takich pacjentów badanie PET pozwala na weryfikację wskazań do zabiegów inwazyjnych niosących ze sobą ryzyko. Niestety ta metoda badania nie jest jeszcze powszechnie dostępna dla pacjentów.

Zastosowanie PET w neurologii

PET znajduje liczne zastosowania w neurologii, które obejmują diagnostykę nowotworów mózgu, ocenę zmian niedokrwiennych, poszukiwanie ognisk padaczkorodnych czy diagnostykę przy podejrzeniu np. choroby Huntingtona. Jeżeli chodzi o choroby nowotworowe ośrodkowego układu nerwowego to bardzo ważnym zastosowaniem PET jest ocena stopnia złośliwości guzów mózgu. Wynik badania może być kluczowy dla podjęcia decyzji o dalszym leczeniu. Metoda ta umożliwia także wczesne wykrycie wznowy nowotworu po operacji lub innych formach terapii.
Ostatnio zwraca się także dużą uwagę na możliwość wykorzystania PET w schorzeniach tzw. układu pozapiramidowgo, np. w chorobie Parkinsona lub Huntingtona. W patologiach tych zastosowanie metody radioizotopowej pozawala na wczesne postawienie diagnozy i rozpoczęcie właściwego leczenia.

Przeciwwskazania

Chociaż tomografia pozytonowa jest nieinwazyjna, istnieją 2 przeciwwskazania do jej stosowania, a mianowicie ciąża lub karmienie piersią. W takich przypadkach należy stosować inne metody diagnostyczne.


Bibliografia

Nowak S., Rudzki K., Piętka E., Czech E. Zarys medycyny nuklearnej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998, ISBN 83-200-2273-8
Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9
Jaroszyk M. Biofizyka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3676-3
Chapman S., Nakielny R. Metody obrazowania radiologicznego, Medycyna Praktyczna, Kraków 2006, ISBN 83-89015-89-7