Diagnostyka laboratoryjna chorób wątroby i trzustki

Diagnostyka laboratoryjna chorób wątroby i trzustki polega głównie na badaniu próbek krwi i moczu. Takie analizy laboratoryjne pozwalają wykryć wiele zmian i chorób, często we wczesnym stadium. Krew jest pobierana z żyły łokciowej, a wyniki badania są dostępne następnego dnia. Diagnostyka laboratoryjna to ważny etap we wczesnym wykrywaniu niebezpiecznych dla zdrowia, a nawet życia chorób wątroby i trzustki.

Choroby wątroby i trzustki - czy są groźne?

Choroby wątroby i trzustki mogą być niegroźne, na przykład te wynikające z niewłaściwego sposobu odżywiania i stylu życia. Mogą też być poważne, jak nowotwory trzustki i wątroby czy zapalenie trzustki. Aby wykryć większość z tych chorób, wystarczy wykonać proste badania krwi i moczu. Jakie są rodzaje tych badań i jakie choroby można dzięki nim wykryć?

Test na amylazę

• Badanie polega na analizie próbki moczu, porannej lub zebranej z całych 24 godzin w specjalnym pojemniku. Amylazę bada się również przez badanie surowicy krwi.

• Amylaza to enzym wydzielany przez trzustkę i ślinianki, znajduje się w ślinie i soku trzustkowym i rozpoczyna proces trawienia skrobi.

• Podwyższony poziom amylazy może oznaczać: zapalenie trzustki, urazy ślinianek, alkoholizm, zapalenie otrzewnej, świnkę, niewydolność nerek, niektóre złośliwe nowotwory (rak tarczycy, wątroby itd.)

Aminotransferazy

• Badanie polega na analizie próbki krwi łokciowej.

• Aminotransferazy lub transaminazy to określenia stosowane w medycynie określające dwa enzymy wskaźnikowe AIAT i AspAT. Oba te enzymy wątrobowe mają duże znaczenie w diagnostyce medycznej.

• Przyczynami wzrostu zarówno AIAT, jak i AspAT mogą być: martwica mięśnia sercowego, choroby wątroby, uszkodzenia mięśni szkieletowych.

Bilirubina

• Badanie polega na analizie próbki krwi łokciowej.

• Bilirubina to żółty barwnik, który pochodzi z rozpadu czerwonych krwinek, jest to bilirubina wolna. Bilirubina przedostaje się z osocza krwi do wątroby, tam zostaje sprężona z kwasem glukuronowym  i wtedy jest określana jako bilirubina sprzężona lub bezpośrednia. Następnie jest ona wydalona do dróg żółciowych, nadając żółci jej charakterystyczną barwę.

• Podwyższone stężenie bilirubiny całkowitej (bilirubina wolna i sprzężona) występuje naturalnie u kobiet w ciąży i noworodków, inne możliwe przyczyny to: żółtaczka, marskość żółciowa, choroba Gilberta, twardniejące zapalenie dróg żółciowych, rak dróg żółciowych, kamica przewodowa trzustki, zatrucie muchomorem sromotnikowym.

5-nukleotydaza

• Badanie polega na analizie próbki krwi z żyły łokciowej.

• 5-nukleotydaza to enzym wydzielany do żółci przez komórki wątroby. Badanie tego enzymu wykonujemy w przypadku podejrzenia zastoju żółci, ostrych i przewlekłych chorób zapalnych wątroby oraz nowotworu wątroby.

Lipaza

• Badanie polega na analizie próbki krwi z żyły łokciowej.

• Lipaza jest to enzym produkowany w trzustce, który następnie jest wydzielany do przewodu pokarmowego. Enzym ten rozkłada triglicerydy pokarmowe do kwasów tłuszczowych i glicerolu.

• Badanie to zaleca się w przypadku podejrzenia: guza trzustki lub zapalenia trzustki – przy silnych bólach brzucha z wymiotami i/lub biegunką, które pojawiają się np. po obfitym, tłustym posiłku.

Dehydrogeneza mleczanowa LDH

• Badanie polega na analizie próbki krwi łokciowej.

• Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) to enzym występujący we wszystkich komórkach ustroju.

• Zwiększenie aktywności tego enzymu może świadczyć o: chorobach krwi, serca, wątroby i dróg żółciowych, mięśni szkieletowych i nowotworach.

Choroby wątroby i trzustki mogą być wykrywane za pomocą badań laboratoryjnych, głównie analizy krwi, a w szczególności enzymów we krwi.


Bibliografia

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9