Zdjęcie rentgenowskie

Zdjęcie rentgenowskie jest popularnym badaniem polegającym na prześwietleniu ciała przy wykorzystaniu promieni rentgenowskich. Promieniowanie rentgenowskie ma unikalne właściwości, dlatego często nakazuje się pacjentom wykonanie badania rentgenowskiego. Jednak zbyt częste robienie zdjęć rentgenowskich nie jest zalecane ze względu na szkodliwość promieniowania rentgenowskiego, które może negatywnie odbić się na zdrowiu badanego. Zbyt duże dawki promieniowania mogą doprowadzić do zmian genowych.

Historia, czyli jak wynaleziono promieniowanie rentgenowskie?

Promienie rentgenowskie zostały odkryte przez Wilhelma Conrada Reontgena w 1895 roku. Jego odkrycie dotyczyło promieni emitowanych z tuby z dodatnimi i ujemnymi elektronami. Jeszcze w tym samym roku wykonał zdjęcie rentgenowskie ręki swojej żony. W 1896 roku niezależnie od badań Roentgena Henri Becquerel odkrył, że uran wydziela promieniowanie, które przechodzi przez pewne substancje i daje obraz fotograficzny.

Dopiero odkrycie Becquerela zainspirowało Marię Curie i jej męża do prac nad pierwiastkami promieniotwórczymi. Razem z mężem odkryła polon i rad, które są bardziej radioaktywne od uranu.

Promieniowanie rentgenowskie w medycynie

Już przed rokiem 1900 lekarze zaczęli wykorzystywać promieniowanie rentgenowskie w swojej pracy do diagnozowania pacjentów. I już wtedy zdawano sobie sprawę, że zbyt duża dawka promieni rentgenowskich jest szkodliwa, gdyż prowadzi do poparzeń.

Dlatego ok. roku 1905 zastąpiono rad promieniami gamma, które zostały wytworzone sztucznie. Ten nowy rodzaj pozwolił na lepsze i bezpieczniejsze wykonywanie zdjęć rentgenowskich.

W dzisiejszych czasach technologia ciągle się polepsza. Wykorzystuje się obecnie technologie komputerową w celu zminimalizowania szkód i uzyskania lepszego obrazu.

Jak powstaje zdjęcie rentgenowskie?

Promienie rentgenowskie przenikają przez niektóre substancje, a niektóre nie. W ten sposób dają obraz wewnętrznym, np. ludzkiego szkieletu, gdyż promienie przedostają się przez tkanki miękkie i zatrzymują się na tkankach chrzęstnych. Dzięki nim można ocenić stan szkieletu, wykryć nieprawidłowości czy złamania, zrobić RTG klatki piersiowej czy zdjęcie RTG brzucha.

Wykorzystanie promieniowania rentgenowskiego i jego właściwości

Zdjęcia rentgenowskie nie są metodą diagnozy jedynie w medycynie, gdyż promienie rentgenowskie są również wykorzystywane w takich dziedzinach jak: antropologia czy archeologia. Ponadto właściwości promieni rentgenowskich służą bezpieczeństwu, kiedy są wykorzystywane do prześwietlania ludzi i bagażu np. na lotniskach.

Promieniowanie rentgenowskie – szkodliwość

Pomimo udoskonalenia technologii i stosowania mniej szkodliwych substancji w czasie badania rentgenowskiego zbyt częste robienie rentgenu nie jest zalecane. Duże dawki promieni rentgenowskich mogą prowadzić do zmian w chromosomach, a w konsekwencji do mutacji genowych.

Innym zagrożeniem ze strony promieniowania rentgenowskiego jest obumieranie komórek, jeśli promienie padną na obszar o słabej odporności.

Promienie rentgenowskie mogą prowadzić do rozłożenia tlenku wodoru do nadtlenku wodoru, który jest toksyczny i powoduje rozległe obumieranie komórek w organizmie.

Na promieniowanie rentgenowskie powinny szczególnie uważać kobiety w ciąży, gdyż promienie są szkodliwe dla płodu. Każdy z nas chociaż raz w życiu miał robione zdjęcie rentgenowskie. Gdyby nie wynalazek Roentgena nie byłoby tak łatwo stawiać diagnozy lekarzom. Pamiętajmy jednak o tym, by nie narażać się na zbyt duże dawki promieni rentgenowskich.


Bibliografia

Jaroszyk M. Biofizyka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3676-3
Brant W.E., Helms C.A. Podstawy diagnostyki radiologicznej, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-69-X
Oestmann J.W. Radiologia kliniczna - zaczynamy, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 83-89769-32-9
Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9