Jak interpretować wyniki oznaczania hormonów tarczycy?

Tarczyca to gruczoł, który wydziela i wytwarza do krwi hormony, tj.  tyroksynę – T4 i trójjodotyroninę – T3, i pobudza metabolizm organizmu. Z uwagi na dużą ilość współwystępowania tych hormonów wraz z białkami transportującymi, w organizmie człowieka istnieje częste zaburzenie w wynikach badań. Dlatego też zaleca się prowadzić oznaczenia formy wolnej tych hormonów: fT3 i fT4. Kiedy dochodzi do zaburzeń w sferze funkcjonowania tarczycy, lekarz pierwszego kontaktu kieruje pacjenta na określenie poziomu TSH.

Hormon TSH

Hormon TSH jest określany jako najczulszy wskaźnik wydzielania hormonu przez tarczycę. Z otrzymanymi wynikami lekarz rodzinny kieruje pacjenta do lekarza specjalisty - endokrynologa.

Interpretacja TSH

• nadczynność tarczycy – ocenia się ją wówczas, gdy poziom TSH jest poniżej normy. Preferuje się dookreślenie wskaźników fT3 i fT4, które potwierdzając wynik nadczynności, powinny wskazać zawyżony ich wskaźnik;

• niedoczynność tarczycy – ocenia się ją wówczas, gdy poziom TSH jest powyżej normy. Wtedy występuje niedobór fT3 i fT4, więc TSH pojawia się w nadmiarze, aby pobudzić ich produkcję. Zaleca się dookreślenie poziomu fT4, gdy objawy kliniczne „nie pasują” do niedoczynności tarczycy. Wskaźnik fT3 ma w tej sytuacji mniejszą wartość.

Skuteczność badania hormonu TSH

• powolne zmienianie się stężenia TSH w czasie, co powoduje, że badanie TSH nie można przeprowadzić poprzez monitorowanie stężenia co kilka dni lub do oceny skuteczności leczenia,

• występowanie dużej ilości wyników fałszywych (najczęściej zaniżonych) z powodu np. ciąży, zażywanych leków, sterydów, zaburzeń psychiatrycznych itd.,

• istnieją sytuacje, gdy wynik jest zawyżony, np. podczas chorób nadnerczy, chorób przewlekłych.

Bibliografia

Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych, Medipage, Warszawa 2011, ISBN 978-83-61104-38-4