Jak rozpoznać złamanie? Zdjęcie rentgenowskie w ortopedii

Badanie rtg to badanie, które polega na przechodzeniu przez wybrana część ciała ludzkiego kontrolowanych dawek promieniowania rentgenowskiego (promieni X). Nasze kości najsilniej pochłaniają promieniowanie rentgenowskie, dlatego właśnie zdjęcie rentgenowskie ma duże zastosowanie w ortopedii i jest najpewniejszą metodą potwierdzania złamania. Współcześnie wszystkie złamania diagnozuje się właśnie przy wykorzystaniu promieni rentgenowskich.
 

Badanie rtg – cele

Dzięki prześwietleniu rentgenowskiemu możliwe jest ustalenie lokalizacji, typu oraz stopnia nasilenia zmian chorobowych szkieletu. Lekarz na podstawie zdjęcia rentgenowskiego może rozstrzygnąć czy kość jest złamana lub czy doszło do zwichnięcia stawu.

Badanie rentgenowskie – wskazania

• schorzenia ortopedyczne układu kostno-stawowego – zdjęcie rentgenowskie pozwala na ocenę stopnia nasilenia zmian,

• choroby reumatologiczne, np. zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie kręgosłupa,

• zniekształcenia narządów ruchu,

• wrodzone wady narządów ruchu,

• urazy, w których podejrzewa się złamanie kości czy zwichnięcie stawu,

• zdjęcia kontrolne po operacji na układzie kostno-stawowym,

• kontrola dla oceny zrostu po złamaniu,

• przewlekłe zapalenie kości i stawów.

Czasem konieczne jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego narządów, np. płuc czy nerek. W tym celu pacjent dostaje dożylny kontrast, substancję, która zabarwi organy, które trzeba prześwietlić.
Do badania może zostać skierowany pacjent tylko na podstawie specjalnego zlecenia lekarza. Badanie jest bezbolesne i trwa kilka minut.

Jak wygląda badanie?

• Pacjent przed badaniem musi odsłonić tę część ciała, która będzie prześwietlana.

• Pacjent zajmuje pozycję zgodnie z zaleceniami osoby prowadzącej badanie. W niektórych przypadkach jest to niekoniecznie, zwłaszcza gdy pacjent jest po ciężkich urazach.

• Jeśli zachodzi konieczność, pacjentowi zostaje podany kontrast.

• Na czas wykonania zdjęcia rentgenowskiego pacjent zostaje sam w specjalnym pomieszczeniu, gdzie jest prześwietlany.

• Podczas badania rtg, pacjent nie może się poruszać i powinien ściśle stosować się do poleceń ze strony osób przeprowadzających badanie.

Badanie rentgenowskie przy odpowiedniej dawce promieni X nie wywołuje żadnych skutków ubocznych. Jeśli trzeba, musi być okresowo  powtarzane. Kobiety przed przystąpieniem do badania powinny poinformować, czy są w ciąży a wszyscy pacjenci jakie urazy z przeszłości mogą wpłynąć na aktualny stan zdjęcia.
 

Bibliografia

Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9
Reeder M.M. Radiologia, od objawu do rozpoznania, Medipage, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89769-28-2
Debrunner H.U., Hepp W.R. Diagnostyka w ortopedii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3416-5
Marczyński W. (red.), Postępowanie praktyczne w ortopedii i traumatologii, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-94-7