Rodzaje testów alergicznych

W dzisiejszych czasach alergia stała się tematem bardzo popularnym, a wykonywanie testów alergicznych powszechne. Badanie to ma na celu wykrycie substancji, które są uczulające dla konkretnego pacjenta, czyli tzw. alergenów. 

 
Trzeba pamiętać o tym, że czynnikiem uczulającym może być praktycznie wszystko, a nie ma możliwości, aby każdemu pacjentowi wykonać testy na każdą substancję, jaka znajduje się w jego otoczeniu. Dlatego warto przed wizytą u alergologa zastanowić się, w jakich sytuacjach najczęściej występuje alergia i co najbardziej podejrzewamy o wywoływanie tej alergii.

Alergiczne testy skórne

Testy alergiczne mogą być bardzo różne. Najczęściej wykonywane są tzw. testy skórne. Najczęściej są to tzw. testy punktowe. Polegają one na tym, że lekarz nakłada na skórę przedramienia pacjenta kroplę substancji, która zawiera potencjalny alergen, a następnie przekłuwa skórę cieniutką igłą. Podczas jednego testu można badać jednocześnie uczulenie na kilka substancji. Wynik otrzymuje się po 15–20 minutach i polega on na ocenie bąbla, który pojawia się na skórze. Aby móc sprawdzić, czy dana substancja wywołała reakcję alergiczną, lekarz musi wykonać próbę kontrolną, tzn. oprócz kropli z alergenu musi zrobić kroplę z histaminy (kontrola dodatnia – ta substancja zawsze po dostaniu się do krwi spowoduje reakcję alergiczną) oraz z soli fizjologicznej (kontrola ujemna – u nikogo nie powinna wywołać alergii). Jeżeli po 15–20 minutach nie pojawi się bąbel, świadczy to o braku reakcji alergicznej na daną substancję. Jeżeli natomiast jest bąbel, to lekarz porównuje jego wielkość do próby kontrolnej.

Przy ocenie bąbla brana jest pod uwagę jego średnica oraz zaczerwienienie, które mogło się pojawić wokół niego. W zależności od tego, o ile bąbel jest większy od próby kontrolnej, alergia na daną substancję oceniana jest w skali od jednego do czterech plusów. Im więcej plusów, tym reakcja na dany alergen jest bardziej nasilona. Dodatni wynik testu może pojawić się także u osoby zdrowej, dlatego do rozpoznania alergii nie wystarczy sam wynik testu, ale niezbędne są dane z wywiadu potwierdzające wystąpienie uczulenia przy kontakcie z danym alergenem. Test może okazać się także fałszywie ujemny, zwłaszcza wtedy kiedy pacjent nie odstawi leków na alergię 10 dni przed wykonaniem testu. Wyniki mogą być także zafałszowane u małych dzieci, dlatego większość lekarzy zaleca wykonywanie testów alergicznych dopiero u dzieci powyżej 3. roku życia. Trzeba też pamiętać o tym, że do testów alergicznych istnieją przeciwwskazania. Są nimi ciąża, choroby autoimmunologiczne, jak np. toczeń układowy oraz nowotwory złośliwe.

Testy śródskórne

Innym rodzajem testów alergicznych są testy śródskórne. Polegają one na podskórnym podaniu roztworu z alergenem. Stężenie alergenu jest stu, a nawet tysiąckrotnie mniejsze niż w teście punktowym. Badanie takie wykonuje się zazwyczaj wtedy, kiedy wynik testu punktowego jest niejednoznaczny.

Oprócz alergii wziewnej, tzn. takiej, w której alergen dostaje się z powietrza do dróg oddechowych i w ten sposób powoduje alergię, istnieje też alergia kontaktowa, w której alergen przez bezpośredni kontakt ze skórą powoduje zmiany uczuleniowe w jej obrębie. Rodzajem takiej alergii jest np. uczulenie na konkretne kosmetyki czy srebro. W tym przypadku do diagnozowania alergenu używa się tzw. testów płatkowych. Polegają one na przyklejeniu, najczęściej na plecach, specjalnego plastra, który zawiera wybrane antygeny. Pacjent musi chodzić z takim plastrem przez 48 godzin. W czasie noszenia plastra nie może go moczyć, tzn. nie może się kąpać, a także wykonywać nadmiernego wysiłku. Następnie lekarz ocenia zmiany skórne, które powstały pod plastrem, i w ten sposób określa stopień uczulenia na konkretne alergeny. Można wykonać taki test nie tylko standardowymi alergenami, lecz także np. z kosmetykiem, który pacjentka przyniesie z domu.

Alergiczne testy prowokacyjne

Czasami można, w celu potwierdzenia alergii, zrobić test prowokacyjny, który polega na bezpośrednim podaniu alergenu do nosa albo drogą doustną, ale wykonuje się to rzadko z powodu ryzyka wystąpienia bardzo silnej reakcji alergicznej.

Przy diagnostyce alergii wykonuje się także badania krwi pod kątem oceny reakcji układu odpornościowego na alergeny, ale jest to badanie mało swoiste.

Wyniki testów alergicznych mogą ułatwić pacjentowi życie z alergią. Kiedy wiadomo, na co jest uczulony, czasami może się okazać, że kwalifikuje się do terapii odczulania, która może znacznie ograniczyć uporczywe objawy alergii. Znajomość alergenu może także ułatwić jego unikanie. Czasami może to być niemożliwe, ale gdy się okaże, że jesteśmy uczuleni na sierść, może trzeba przemyśleć kupno psa jeszcze raz. Należy jednak pamiętać, że czasem testy alergiczne mogą wywołać bardzo silną reakcję alergiczną, która może mieć poważne konsekwencje dla dalszego zdrowia i życia człowieka.

Bibliografia

Church M., Holgate M., Lichtenstein M., Alergia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-18-1
Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
Panaszek B. (red.), Ilustrowany podręcznik chorób alergicznych, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-087-0
Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999,  ISBN 83-85842-04-7