Scyntygrafia tarczycy

Gruczoł tarczycowy, czyli tzw. tarczyca, znajduje się w dolnej części szyi poniżej krtani. Zdrowa tarczyca wychwytuje z pożywienia i powietrza niezbędny do jej funkcjonowania jod i przetwarza go na hormony. Jeżeli pojawia się dysfunkcja narządu w postaci tzw. niedoczynności lub nadczynności, konieczne będzie wykonanie scyntygrafii - badania tarczycy. Wczesna diagnostyka chorób tarczycy jest niezwykle ważna. Im wcześniej wykryje się chorobę, tym większe są szanse na skuteczne wyleczenie.

Badanie tarczycy

Tarczyca jest niezwykle ważnym organem w organizmie każdego człowieka. Pełni takie role, które w dużej mierze decydują o naszym prawidłowym rozwoju. Wpływa na pracę mózgu, odpowiada za nasze samopoczucie i metabolizm.

Nieprawidłowe wydzielanie tarczycy powoduje wiele objawów, do których należą m.in.:

• zaburzenia miesiączkowania,
• zmiana wagi,
• zaburzenia pracy układu pokarmowego,
• wypadanie włosów,
• zmienność nastrojów.

Dolegliwości te są różne, ponieważ wynikają z regulacyjnej funkcji hormonów tarczycy. Badania tarczycy to:

• morfologia krwi – badanie hormonów tarczycy we krwi (przy nadczynności wzrasta stężenie tyroksyny T4 trójjodotyroniny, obniża się poziom tyreotropiny TSH, a przy niedoczynności obniża się stężenie tyroksyny T4 oraz trójjodotyroniny, wzrasta poziom tyreotropiny TSH),
• ultrasonografia tarczycy – polega na badaniu tarczycy ultradźwiękami, pozwala ocenić wielkość tarczycy i zorientować się, czy są w niej guzki,
• biopsja – diagnostyka tarczycy polegająca na nakłuciu gruczołu pod kontrolą USG, pobrany wycinek oceniany jest w pracowni histopatologicznej,
• badanie obrazowe tarczycy – scyntygrafia polega na ocenie jej zdolności do wychwytu izotopu jodu 123 lub technetu 99.

Badanie izotopowe tarczycy – czemu służy?

Badanie służy ocenie morfologii tarczycy i stopnia zróżnicowania tkanki w guzkach tarczycy. Rozpoznanie guzek tarczycy nie jest równoznaczne z rozpoznaniem nowotworu. Złośliwe nowotwory tarczycy są chorobami, które występują dość rzadko, stanowią kilka procent wszystkich guzków tego narządu. Przeważnie są to torbiele (których się w ogóle nie operuje, a jedynie nakłuwa i aspiruje zawartość) lub łagodne gruczolaki, które operuje się w zależności od wyników badań, między innymi właśnie scyntygrafii. Diagnostykę chorób tarczycy wykonuje się również po zabiegach częściowej resekcji gruczołu, przy podejrzeniu rzadko występujących wad rozwojowych gruczołu.

Badanie scyntygraficzne – na czym polega?

Scyntygrafia tarczycy polega na uzyskaniu obrazu narządu, jej oszczepów pozagruczołowych i przerzutów nowotworowych tej tkanki po dożylnym lub doustnym podaniu dawki izotopu promieniotwórczego – jodu-131 lub technetu-99 m. Izotopy te gromadzą się w miąższu tarczycy i w jej guzkach, tym lepiej, im bardziej różnicowana jest tkanka guzka. Niezróżnicowane nowotwory nie gromadzą radioznacznika w ogóle. Zaś łagodne gruczolaki tarczycy gromadzą znacznik tym lepiej, im bardziej zróżnicowana jest tkanka guzka na tarczycy.

Gruczolaki słabo zróżnicowane gromadzą radioznacznik słabiej w porównaniu zresztą miąższu tarczycy, zaś gruczolaki dobrze zróżnicowane wychwytują znacznik w stopniu identycznym z resztą gruczołu lub minimalnie większym. Gruczolaki autonomiczne, niezależne od hormonu tyreotropowego (TSH), wychwytują całość podanego radioznacznika. W obrazie scyntygraficznym jako "guzki zimne" (nie gromadzące izotopu), ujawniają się nie tylko nowotwory złośliwe, ale i torbiele.

W przypadku istnienia guzków, badanie izotopowe pokazuje, czy są to guzki na tarczycy:

• ciepłe i gorące – autonomicznie wychwytujące jod bardziej niż otaczająca tkanka, produkujące hormony tarczycy pod kontrolą organizmu,
• zimne – nie wychwytują jodu,
• obojętne – wychwytują jod tak, jak otaczająca tkanka.

Scyntygrafia – jak wygląda badanie?

Roztwór radioznacznika (technet-99m) podaje się doustnie godzinę przed wykonaniem pomiaru scytygraficznego. Technet-99m można również podać dożylnie. W tym przypadku pomiary scyntygraficzne wykonuje się po 15 minutach po podaniu radioznacznika. Rzadziej wykonywana scyntygrafia jodowa wymaga doustnego podania kapsułki jodu-131 na 24 godziny przed badaniem. Kapsułkę podaje się w zakładzie medycznym wykonującym badanie. Od chwili podania radioznacznika do momentu wykonania badań scyntygraficznych nie ma specjalnych zaleceń dotyczących sposobu zachowania się pacjenta. Podczas badania pacjent powinien leżeć nieruchomo.

Scyntygrafia – zalecenia

Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań. Jeżeli wykonano badanie ultrasonograficzne tarczycy, konieczne jest dostarczenie jego wyniku lekarzowi opisującemu badanie scyntygraficzne. Przed badaniem należy zgłosić następujące informacje lekarzowi:

• o przyjmowanych lekach, ponieważ mogą hamować wychwyt radioznacznika przez tarczycę do kilku miesięcy,
• o radiologicznym badaniu kontrastowym, np. tomografii komputerowej, która może blokować wychwyt radioznacznika przez tarczycę,
• o nawykach pokarmowych,
• o ciąży.

Badanie tarczycy może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u chorych w każdym wieku. Nie może być wykonywane u kobiet w ciąży i w okresie laktacji. Należy unikać wykonywania badania u kobiet w II połowie cyklu miesięcznego, u których zaistniała możliwość zapłodnienia.


Bibliografia:

Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001, ISBN 83-85842-38-1
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
Nowak S., Rudzki K., Piętka E., Czech E. Zarys medycyny nuklearnej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998, ISBN 83-200-2273-8