Skuteczność badań. Jakie jest ryzyko błędu?

Badania są bardzo pomocne, a często wręcz niezbędne, w stawianiu prawidłowej diagnozy. Jednak często występuje ryzyko otrzymania błędnego wyniku. Ważna w tym wypadku jest wiedza i doświadczenie lekarza, lecz jeszcze ważniejsze jest to, czy dobrze się przygotujemy do badania. Niestety i lekarz i aparatura medyczna mogą się czasem mylić, a my nie mamy na to wpływu.  Nasuwają się liczne pytania odnośnie tego problemu - którym badaniom możemy ufać, jak się przygotować do badania, by zminmalizować wystąpienie błędu?

Skuteczność testu na HIV

Badanie nie polega na wykrywaniu wirusa, lecz na wykryciu przeciwciał, które są produkowane w organizmie chorego w reakcji na obecność wirusa. Skuteczność testu zależy od poziomu przeciwciał znajdujących się w krwi. By w organizmie powstała wystarczająca ilość przeciwciał do wykrycia choroby, system odpornościowy potrzebuje około 3 miesięcy. To znaczy, że jeśli zrobimy badanie za wcześnie, to wynik będzie negatywny, nawet jeśli do zakażenia faktycznie doszło. Zdarzają się też rzadkie przypadki fałszywie pozytywnego wyniku, więc kiedy pacjent otrzymuje taki wynik, dla potwierdzenia zaleca się powtórzenie badań.

Czy badania genetyczne są skuteczne?

Nieprawidłowy wynik zdarza się rzadko, ale jednak jest taka możliwość. Przykładem takiej pomyłki jest historia Brytyjczyka, który został skazany na karę więzienia na podstawie wyniku badań genetycznych. Po siedmiu latach więzienia okazało się ze laboratorium pomyliło się, a człowiek jest niewinny. Zatem jest możliwość, że pomimo wyniku wskazującego na chorobę genetyczną, tak naprawdę jesteśmy zdrowi. Jednak są to bardzo rzadkie przypadki. Poza sporadycznymi błędami badanie jest uważane za wysoko skuteczne.

Skuteczność testów na potwierdzenie ojcostwa

Jeśli laboratorium ma odpowiednia ilość materiału genetycznego skuteczność badania ocenia się nawet na 99,99%. Ustalenie ojcostwa jest bardzo skutecznym badaniem.

Mammografia

Badanie to jest określane  jako bardzo skuteczne w wykrywaniu zmian w piersi. Problem powstaje, gdy występuje konieczność powtórzenia badania, aby uzyskać pewność. Niestety wiąże się to z kolejną dawką promieniowania dostarczonego do ciała kobiety, co dla osoby z nowotworem jest bardzo niekorzystne. Można w takim wypadku zbadać pierś za pomocą mniej skutecznego rezonansu, który jednak nie niesie ze sobą ryzyka dostarczenia organizmowi promieni rentgena.

Skuteczność badania krwi 

Badanie jest skuteczne, jeśli przestrzegamy zaleceń lekarza. Bardzo ważne jest twoje menu przed takim badaniem. Przed badaniem krwi mającym wskazać poziom cholesterolu zaleca się, by nie spożywać pokarmu przez 12 godzin. W tym czasie należny unikać także kawy i herbaty. Nawet te napoje mogą wpłynąć na skuteczność badań. Badanie cukru we krwi też musi być wykonane na czczo. Gdybyśmy poszli na takie badania po obfitym śniadaniu, poziom cukru byłby znacząco zawyżony.

Od czego zależy skuteczność densytometrii?

Densytometria to badanie, w którym za pomocą promieniowania rentgenowskiego, określana jest gęstość kości. Aby wynik testu był prawidłowy, należy dzień wcześniej, i w dniu badania, unikać przyjmowania suplementu zawierającego wapń. Poza tym podczas badania ważna jest odpowiednia pozycja ciała. Stosowanie się do zaleceń przyczyni się do tego, że wynik badania będzie prawidłowy.

RTG klatki piersiowej - czy jest skuteczne?

Zdarza się, że lekarz zaleca powtórzenie badania w razie wystąpienia jakiś wątpliwości co do wystąpienia błędu. My też możemy na skuteczność badania wpłynąć. Aby badanie było skuteczne, pacjent musi zrobić wydech w czasie przesyłania promieni. Spowoduje to zmniejszenie objętości płuc i lepszą widoczność innych organów. Płuca wypełnione duża ilością powietrza mogłyby uniemożliwić stwierdzenie nieprawidłowości w obrębie innych organów. Dodatkowo skuteczność badania obniżają wszystkie metalowe elementy, które są noszone w obrębie klatki piersiowej. Przed badaniem należy koniecznie ściągnąć biżuterię, która zmniejsza przenikanie promieniowania.


Bibliografia

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4
Solnica B., Badania laboratoryjne. Wartości referencyjne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2010, ISBN 978-83-7430-267-8