Stan zapalny w organizmie

OB (odczyn Biernackiego) oraz CRP (tzw. białko C-reaktywne) to wskaźniki stanu zapalnego. Oznacza to, że ich podwyższony poziom świadczy o chorobie, która przebiega w naszym organizmie i która pobudziła układ odpornościowy. Najczęściej chorobą tą jest infekcja, bakteryjna lub wirusowa. Zdarza się jednak, że dzięki tak prostemu i podstawowemu badaniu wykrywane są poważne choroby: białaczki i inne nowotwory czy niektóre choroby nerek (zespół nerczycowy).

Co to jest OB?

OB to test, który został po raz pierwszy opracowany i zastosowany przez Polaka – Edmunda Biernackiego już w 1897 roku. Badanie to jest niezwykle proste w wykonaniu. Próbkę krwi pobranej od pacjenta należy wstawić do wyskalowanej probówki i już po godzinie można odczytać wysokość
osadu krwinek czerwonych na dnie.

Normy OB są różne dla różnych grup pacjentów. U kobiet prawidłowy wynik to 6–11 mm (do 30 mm po 50. roku życia) i 3–8 mm dla mężczyzn (do 20 mm po 50. r.ż.). Wśród lekarzy funkcjonuje potoczne określenie „trzycyfrowe OB”. Oznacza ono wynik powyżej 100 mm. Jest on charakterystyczny dla niektórych chorób, w większości bardzo poważnych: ciężkich infekcji (ciężkiego zapalenia płuc, zapalenia nerek, zapalenia kości i stawów, posocznicy), chorób nowotworowych (białaczki, chłoniaka) oraz tzw. układowych chorób tkanki łącznej (tocznia trzewnego, zapalenia skórno-mięśniowe i innych). Ponieważ badanie to zostało wymyślone ponad 100 lat temu, to oczywiście medycyna dysponuje metodami nowocześniejszymi – bardziej czułymi i specyficznymi.

Wartość OB może być nieznacznie podwyższona także w niektórych stanach fizjologicznych – w ciąży i po porodzie, podczas miesiączki i w trakcie stosowania hormonalnej antykoncepcji, a także po niewielkich zabiegach, takich jak wyrwanie zęba. Jest to jeden z powodów, dla których badanie to odchodzi do lamusa i jest zastępowane przez testy nieco bardziej specyficzne.

CRP we krwi

Takim właśnie bardziej nowoczesnym badaniem jest poziom CRP we krwi. CRP należy do grupy tzw. białek ostrej fazy. Są to białka osocza produkowane przez wątrobę, których stężenie zwiększa się w przypadku infekcji. Uważa się, że do monitorowania stanu zapalnego najlepiej nadaje się właśnie CRP. Jego stężenie we krwi w infekcji może wzrosnąć nawet 1000-krotnie w ciągu jednego dnia. Normą będzie wynik poniżej 10 mg/l.

Należy pamiętać, że badanie wskaźników stanu zapalnego jest bardzo niecharakterystyczne. Gdy lekarz otrzyma wynik świadczący o podwyższonej wartości OB lub CRP, jego rolą jest odnalezienie źródła infekcji lub innej choroby. W tym celu przeprowadza z pacjentem wyczerpujący wywiad i dokładnie go bada. Pomocne mogą być też bardziej szczegółowe badania.

OB i CRP to badania, które można wykorzystywać nie tylko w celu wykrywania chorób, lecz także monitorowania skuteczności leczenia. Jeśli infekcję leczymy prawidłowo, to wskaźniki stanu zapalnego powinny obniżyć się gwałtownie. Także w schorzeniu przewlekłym utrzymywanie się wartości CRP lub ich spadek świadczy o remisji choroby.

Bibliografia:

Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
Dambro M.R. 5 minut konsultacji klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-97-3
Solnica B., Badania laboratoryjne. Wartości referencyjne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2010, ISBN 978-83-7430-267-8
Hyla-Klekot L., Kokot F. (red.), Davidson Choroby wewnętrzne, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-074-0