Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny w ginekologii

Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny są technikami badań obrazowych, które stosuje się pomocniczo w diagnostyce i monitorowaniu leczenia chorób kobiecych. W większości przypadków podstawową rolę odgrywa badanie ultrasonograficzne. Niestety USG nie zawsze może dostarczyć odpowiedniej ilości informacji o badanym narządzie - dzieje się tak, jeśli chore tkanki są położone głębiej w miednicy lub kiedy z różnych przyczyn (np. otyłość pacjentki) nie można ich dobrze uwidocznić.

W takich wypadkach, zwłaszcza w onkologii ginekologicznej, konieczne staje się badanie za pomocą tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego.

Wykorzystanie tomografii komputerowej

W tomografii komputerowej wykorzystuje się promieniowanie rentgenowskie emitowane przez specjalne lampy. Po przejściu promieni przez ciało pacjenta padają one na rzędy detektorów, gdzie są odbierane. Następnie dochodzi do ich analizy komputerowej i wyświetlenia cyfrowego obrazu. W praktyce oznacza to, że tomografia komputerowa umożliwia dokładne odwzorowanie budowy głęboko położonych tkanek pacjenta, w różnych płaszczyznach i z bardzo dużą rozdzielczością.

Metoda ta znajduje zastosowanie zwłaszcza w diagnostyce nowotworów i ocenie stopnia ich zaawansowania, urazów i w przypadku wątpliwości diagnostycznych. Niestety, promieniowanie rentgenowskie wykorzystywane w tej formie badania ma potencjalne szkodliwe działanie na płód, co znacznie ogranicza stosowanie tej metody u kobiet w ciąży.

Wykorzystanie rezonansu magnetycznego

Tomografia rezonansu magnetycznego jest badaniem opierającym się na promieniowaniu magnetycznym - które wg. dzisiejszego stanu wiedzy nie ma szkodliwego działania na organizm człowieka. Z tego względu, jeżeli jest to konieczne, badanie takie może być wykonane także u kobiet w ciąży. Co więcej, z uwagi na odmienną specyfikę badania, rezonans magnetyczny umożliwia lepsze w porównaniu z tomografią komputerową zobrazowanie tkanek miękkich np. macicy.

Nowotwory macicy

Rak szyjki macicy jest dobrym przykładem nowotworu, w którym klasyczne badanie ultrasonograficzne ma niewielką przydatność diagnostyczną, gdyż pozwala wykryć zmiany dopiero, gdy są już zaawansowane. Sam nowotwór wykrywany jest podczas rutynowych badań cytologicznych, natomiast w celu oceny jego dokładnych rozmiarów, stosunku do przyległych narządów i ewentualnego zajęcia węzłów chłonnych, stosuje się rezonans magnetyczny. Badanie takie, zwłaszcza w projekcji bocznej w czasie relaksacji T2 (są to parametry badania) wykazuje największą czułość spośród badań obrazowych.

W badaniu macicy tomografia komputerowa okazuje się być mniej przydatna, głównie ze względu na niższą od rezonansu czułość. Oznacza to, że zmiany tkanek widoczne w badaniu można ocenić jednoznacznie dopiero wtedy, gdy nowotwór jest już w stadium zaawansowanym.
Rak trzonu macicy jest nowotworem, w badaniu którego rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa odgrywają rolę pomocniczą. Badaniem podstawowym jest natomiast USG i ewentualna biopsja narządu (pobranie wycinka). Niestety, chociaż tomografia rezonansu magnetycznego wykrywa nawet drobne zmiany, cechuje się niską swoistością, co oznacza, że na podstawie badania trudno określić charakter uwidocznionych zmian. Tomografia komputerowa wskazana jest z kolei dopiero w ocenie stadium zaawansowania nowotworu np. przy poszukiwaniu przerzutów.

Nowotwory jajnika

Pierwszoplanowym badaniem w diagnostyce guzów jajnika jest badanie ultrasonograficzne. Dzięki tej technice można z dużą dozą pewności stwierdzić obecność np. torbieli, które nie stwarzają zagrożenia rozrostem nowotworowym. W innych, wątpliwych przypadkach wykonuje się badanie tomografii komputerowej, co umożliwia określenie rozmiarów guza i jego stosunek do otaczających narządów. Warto zauważyć, że ostateczne potwierdzenie obecności zmian nowotworowych może mieć miejsce dopiero po pobraniu wycinka i przesłaniu go do badań histopatologicznych.

Rak sutka

Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny nie są wykorzystywane do standardowej diagnostyki raka sutka. Tomografia komputerowa może być natomiast pomocna w celu lokalizacji przerzutów tego nowotworu. Co więcej, rezonans magnetyczny znajduje zastosowanie przy określaniu granic resekcji guza oraz ewentualnie po radioterapii, gdy podejrzewa się wznowę nowotworu.


Bibliografia

Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
Bulski T., Walecki J. (red.), Tomografia komputerowa - zastosowanie kliniczne, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 978-83-60290-26-2
Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9
Sąsiadek M. Rezonans magnetyczny w praktyce klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-50-7