USG – okno na wnętrze człowieka

USG (ultrasonografia) jest badaniem nieinwazyjnym, w miarę tanim i szeroko dostępnym. Ma bardzo szerokie zastosowanie, można dzięki niemu „obejrzeć” prawie każdy narząd w ciele człowieka. Trudno sobie wyobrazić współczesną medycynę bez badania USG.

Technika ultrasonografii wykorzystuje zjawisko fal dźwiękowych, które są w różnym stopniu odbijane i pochłaniane przez narządy wewnętrzne, co uwidocznione jest na monitorze w postaci jaśniejszych i ciemniejszych punktów tworzących zarys konkretnych narządów. Dla pacjenta obraz na monitorze przypomina mieszaninę szarych, białych i czarnych plam, ale wykwalifikowany radiolog potrafi z niego odczytać wiele istotnych informacji. Badanie wykonywane jest za pomocą specjalnej głowicy, którą przykłada się do powierzchni ciała pacjenta po uprzednim pokryciu tej okolicy specjalnym żelem.

Najbardziej rozpowszechnione jest USG narządów jamy brzusznej. Dzięki niemu możemy ocenić funkcję wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, nerek, trzustki, śledziony, aorty i dużych naczyń, pęcherza i prostaty, macicy i jajników. Głównym wskazaniem do wykonania takiego badania jest diagnostyka bólów brzucha. Pod kontrolą USG możemy też wykonywać takie zabiegi, jak biopsja (pobranie wycinka z narządu) wątroby czy nerek. Przed badaniem USG brzucha należy oczyścić wcześniej jelito, a także zastosować środki farmakologiczne przeciw wzdęciom, np. Espumisan. Najlepiej też mieć pełny pęcherz – umożliwia to ocenę jego struktury, a także narządów miednicy mniejszej.

Ważnym zastosowaniem USG jest też monitorowanie płodu w czasie ciąży. Dzięki temu badaniu możemy ocenić wielkość, rozwój, a nawet wszystkie narządy dziecka. USG powinno być wykonywane przynajmniej raz w każdym trymestrze ciąży. Najnowsze aparaty do USG umożliwiają także pokazanie rodzicom trójwymiarowego obrazu dziecka, który wygląda prawie jak zdjęcie. Badanie ultrasonograficzne ważne jest także w diagnostyce prenatalnej, tzn. amniopunkcję (pobranie płynu owodniowego w celu sprawdzenia, czy dziecko nie ma wad wrodzonych) wykonuje się właśnie pod kontrolą USG.

Pewną modyfikacją badania ultrasonograficznego jest USG Doppler, które pozwala na ocenę przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. Pozwala to na ocenę nie tylko prawidłowości dużych naczyń, lecz także ukrwienia narządów wewnętrznych. Ważnym zastosowaniem tego badania jest ocena żylaków oraz innych zaburzeń w krążeniu krwi w kończynach dolnych. W przypadku zaawansowanej miażdżycy lub też w diagnostyce zawrotów głowy wykonuje się USG tętnic szyjnych.

W kardiologii badaniem podstawowym stało się Echo serca, które także jest modyfikacją USG. Ocenia ono wydolność serca i jego zastawek, pozwala także uwidocznić skrzepliny, które gdy dostaną się do krwi, mogą zawędrować do mózgu i spowodować udar.

USG transrektalne, w którym głowicę wprowadzamy do wnętrza człowieka przez odbyt, pozwala dokładnie obejrzeć prostatę, a co za tym idzie – zdiagnozować jej przerost czy nawet nowotwór przy jednoczasowym pobraniu wycinka. Badanie to pozwala także ocenić jelito grube np. pod kontem rozległości zmiany nowotworowej.

USG przezpochwowe służy do bezpośredniej oceny macicy i jajników i wykrycia takich nieprawidłowości tych narządów, jak mięśniaki czy torbiele.

Dosyć nową modyfikacją USG jest badanie przezprzełykowe, które umożliwia dokładniejsze obejrzenie serca, a także ocenę takich narządów, jak żołądek czy przełyk, a nawet trzustka i drogi żółciowe. Jest to jednak badanie inwazyjne, więc obarczone ryzykiem powikłań.

Za pomocą USG możemy także badać takie narządy, jak oko (np. przed operacją zaćmy czy przy podejrzeniu odwarstwienia siatkówki) albo stawy kolanowe (przy podejrzeniu nieprawidłowości w więzadłach kolana). U niemowląt możemy nawet wykonać USG mózgu przez niezarośnięte ciemiączka. Także do oceny stawów biodrowych u małych dzieci najlepsze jest badanie USG.

USG w wielu przypadkach jest badaniem niezastąpionym. Ogromną jego korzyścią jest na pewno to, że nie niesie powikłań dla pacjenta. Kolejną zaletą jest to, że badanie to jest ciągle udoskonalane, a zakres jego zastosowań ciągle się poszerza. Pewną niedoskonałością jest jednak fakt, że jego interpretacja jest subiektywną oceną radiologa, a jak wiadomo, każdy człowiek czasem może mieć wątpliwości.