USG przezciemiączkowe

USG to obecnie jedno z podstawowych badań diagnostycznych. Jest to badanie proste, niedrogie, nieinwazyjne, a często jakże pomocne w różnicowaniu stanów chorobowych. USG przezciemiączkowe to specyficzny rodzaj badania, które jest możliwe do wykonania tylko u noworodków i niemowląt. Służy ono do oglądania wnętrza czaszki dziecka.

Wskazania do USG przezciemiączkowego

Czaszka nowo narodzonego dziecka różni się zasadniczo od czaszki dorosłego człowieka. Wynika to z tego, że czaszka noworodka nie jest jeszcze do końca wykształcona i nie jest jednorodną kostną puszką, gdyż wszystkie kości, z których składa się czaszka, nie są jeszcze do końca ze sobą zrośnięte, jak to następuje u dorosłej osoby. Między niezrośniętymi kośćmi czaszki znajdują się mniej twarde fragmenty zwane ciemiączkami.

Ciemiączka są strukturami błoniastymi, które później zarastają wraz z rozwojem dziecka. U noworodka jednak zapewniają ciągłość czaszki, a jednocześnie powodują, że czaszka dziecka nie jest jednolicie twarda. Każde dziecko po urodzeniu ma 6 takich ciemiączek, 2 parzyste między bocznymi kośćmi czaszki oraz 2 nieparzyste, jedno z przodu, drugie z tyłu czaszki. Największe jest ciemię przednie, które znajduje się między kośćmi czołowymi, na czubku głowy. Ma ono kształt rombu i wymiary ok. 1,5 cm na 1,5 cm. Ciemię to zarasta najpóźniej, ok. 18. miesiąca życia dziecka. Właśnie to ciemiączko jest użyteczne do badania USG. Po przyłożeniu głowicy USG do ciemiączka można wyczuć tętnienie naczyń mózgowych dziecka, a także orientacyjnie ocenić wartość ciśnienia śródczaszkowego. Dzięki temu badaniu możliwe jest też obejrzenie anatomicznych struktur mózgu. Wystarczy jedynie przyłożyć głowicę aparatu posmarowaną specjalnym żelem do główki dziecka, a obraz ukaże się na monitorze aparatu. Aparatura umożliwia oglądanie struktur mózgu w dwóch płaszczyznach.

Jak przebiega USG przezciemiączkowe?

Nie należy się denerwować, jeżeli będzie konieczność wykonania takiego badania u naszego dziecka. Badanie to jest zupełnie bezpieczne dla malucha, a także bezbolesne. Nie jest także konieczne specjalne przygotowanie dziecka do badania. Badanie trwa kilkanaście minut i może być wykonywane w pracowni lub specjalnym przenośnym aparatem przy łóżeczku dziecka. Jest kilka sytuacji, kiedy wykonanie USG przezciemiączkowego jest konieczne. Przede wszystkim należy nim objąć wszystkie wcześniaki, czyli dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży.

U tych dzieci jest większe ryzyko wystąpienia krwawienia śródczaszkowego, które może mieć bardzo poważne konsekwencje dla życia i zdrowia. Dzięki badaniu USG możliwe jest szybkie wykrycie takiego krwawienia, a także wdrożenie właściwego leczenia. Z tego samego powodu USG przezczaszkowe jest wskazane u dzieci z małą masą urodzeniową. Badanie konieczne jest także u noworodków, u których istnieje podejrzenie wady mózgu i układu nerwowego, w celu potwierdzenia lub wykluczenia istniejących nieprawidłowości, a także ocenienia rozległości potwierdzonych już zmian w mózgu. USG przezciemiączkowe służy także do oceny mózgu noworodka, który przeszedł epizod niedotlenienia w czasie ciąży, porodu lub w okresie noworodkowym. Jest wykonywane przy ocenie struktur mózgu, a konkretnie sprawdzeniu, czy niedotlenienie nie spowodowało ich uszkodzenia.

Także przy podejrzeniu wodogłowia konieczne jest wykonanie USG przezciemiączkowego, które umożliwi uwidocznienie ewentualnego nadmiaru płynu mózgowo-rdzeniowego w czaszce dziecka, a przez to także pomoże wdrożyć właściwe leczenie wodogłowia, co umożliwi właściwy rozwój mózgu dziecka, gdyż nie będzie on już uciskany przez płyn.

Zazwyczaj badanie USG przezczaszkowe jest też wykonywane u dzieci, u których występują jakieś zaburzenia rozwojowe o niejasnej przyczynie. Powtarzające się epizody drgawek też mogą być wskazaniem do wykonania takiego badania. Wszelkie zakażenia w ciąży i w okresie noworodkowym też często są przyczyną wykonywania USG. Wynika to z tego, że u takiego malucha jest większe ryzyko, że nawet na pozór błaha infekcja może zaatakować układ nerwowy i spowodować zapalenie opon mózgowych lub mózgu. Infekcje, które dziecko przeszło w łonie matki, często mogą pozostawiać trwały ślad w mózgu. USG musi być także zlecone przy każdym podejrzeniu krwawienia śródczaszkowego, czyli np. po urazie. Do wykonywania badań USG przezciemiączkowych praktycznie nie ma żadnych przeciwwskazań, jedynym może być bardzo ciężki stan zdrowia dziecka.

Każdy chciałby, żeby jego dziecko było zupełnie zdrowe. Jednak czasami dzieci chorują i potrzebna jest specjalistyczna diagnostyka. USG przezciemiączkowe jest podstawowym badaniem, jeżeli zaistnieje podejrzenie jakichś nieprawidłowości w układzie nerwowym dziecka. Dzięki okienku w czaszce noworodka, jakim jest ciemiączko, lekarz może zupełnie bezpiecznie zajrzeć do wnętrza głowy dziecka. Badanie to, tak proste do wykonania, często może być kluczem do prawidłowego rozpoznania. Czasem może okazać się, że obawy były bezpodstawne, czasem – że konieczna jest dalsza diagnostyka. Jednak jeżeli nawet okaże się, że coś jest nie tak, pamiętajmy o tym, że szybsza diagnostyka oznacza szybsze wdrożenie leczenia.


Bibliografia

Jędrzejewski K. (red.), Diagnostyka ultrasonograficzna w pediatrii, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-74-8
Nowicki A. Ultradźwięki w medycynie, Roztoczańska Szkoła Ultrasonografii, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89687-59-3
Kawalec W., Kubicka K. Pediatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3253-9
Milanowski A. (red.), Pediatria, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-098-6