USG w diagnostyce chorób nerek i dróg moczowych

USG jest jedną z młodszych metod diagnostycznych polegającą na obrazowaniu narządów za pomocą fal ultradźwiękowych. Zalety tego sposobu diagnozowania to: nieinwazyjność, łatwość wykonania, bezpieczeństwo i możliwość powtarzania w krótkich odstępach czasowych. USG jest wykorzystywane w różnych dziedzinach medycyny, np. w pediatrii, ginekologii czy kardiologii. To badanie jest także zalecane w chorobach dróg moczowych i nerek.
 

USG a badania nerek

Współczesna urologia i nefrologia diagnozuje choroby układu moczowego przy pomocy badań laboratoryjnych. Jednak badania obrazowe dopełniają niejednokrotnie diagnozę. Nie należy ich zatem lekceważyć. W przebiegu przewlekłych chorób nerek badania USG są na wagę złota, a swoją informatywnością niejednokrotnie przewyższają badanie lekarskie. Dzieje się tak, dlatego że przewlekłe choroby nerek, które prowadzą do ich niewydolności, nie bolą. Pacjenci zatem nie zgłaszają się do lekarza. Badanie USG pozwala jednak ocenić kondycję narządów i zdiagnozować ewentualne choroby.

USG w chorobach nerek i układu moczowego

W nefrologii i urologii bada się układ moczowy, czyli nerki, pęcherz moczowy, a u mężczyzn także prostatę. USG nerek pozwala określić ich wielkość, kształt, położenie oraz strukturę i ocenić prawidłowość układu kielichowo-miedniczkowego. Badanie ultrasonograficzne jest pomocne w ustaleniu istnienia kamieni nerkowych, torbieli czy guzów nerek. By stwierdzić choroby nerek i układu moczowego, stosuje się USG jamy brzusznej. Badanie to wykonuje się przy użyciu sondy, którą przykłada się do powierzchni brzucha.

Przed badaniem USG skórę natłuszcza się specjalnym żelem, który eliminuje pęcherzyki powietrza, mogące zaburzać obraz wyświetlany na ekranie komputera. Zazwyczaj stosuje się żel, ale można również użyć wypełnionych wodą toreb z tworzywa sztucznego lub specjalnych nakładek na głowice.

USG jamy brzusznej – przygotowanie

USG nerek bądź układu moczowego wymaga specjalnego przygotowania.

• Na osiem godzin przed badaniem USG jamy brzusznej powstrzymaj się od spożywania pokarmów lub przyjmij 6-8 tabletek węgla leczniczego albo doustne środki przeczyszczające. Pomoże to usunąć gazy z jamy brzusznej, które stanowią barierę akustyczną w przyprowadzeniu USG.
• Badanie USG wykonaj na czczo.
• W dniu badania nie spożywaj napojów gazowanych.
• Przed badaniem USG jamy brzusznej nie pal papierosów, ponieważ wtedy połykasz powietrze.

Układ moczowy – choroby

USG jamy brzusznej jest zalecane przy podejrzeniu chorób nerek i układu moczowego. Najczęstsze choroby nerek i układu moczowego, do zdiagnozowania których stosuje się USG, to:

• kłębuszkowe choroby nerek;
• cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek;
• torbiele i guzy nerek;
• wielotorbielowate zwyrodnienie nerek;
• kamica nerkowa i kamica pęcherza moczowego;
• wodonercze;
• choroba zakrzepowo-zatorowa nerek;
• choroby gruczołu krokowego;
• choroby pęcherza moczowego.

USG nerek wykonuje się także w przypadku urazu narządu, w celu oceny nerki przeszczepionej, a także w celu przygotowania pacjenta do biopsji nerki. USG nerek i układu moczowego jest wykonywane na zlecenie lekarza. USG jamy brzusznej wykonuje się również w celu znalezienia przyczyny krwiomoczu i w przypadku zakażenia dróg moczowych u dzieci. Po badaniu moczu USG jamy brzusznej jest drugim krokiem, prowadzącym do postawienia diagnozy w chorobach urologicznych i nefrologicznych.

Czy USG jamy brzusznej jest potrzebne w chorobach nefrologicznych i urologicznych?

USG pozwala ocenić grubość nerek i wskazać na ewentualną obecność zwapnień, które mogą być złogami w układzie nerkowo-moczowym. USG jamy brzusznej obrazuje zarysy pęcherza moczowego, jeśli jest on wypełniony moczem. Dlatego przed USG pęcherza moczowego należy wypić przynajmniej pół litra płynu, najpóźniej półtorej godziny przed badaniem.  

USG jamy brzusznej pomaga też ocenić, czy nie ma zastoju moczu w drogach moczowych. Zaletą badania USG jest brak przeciwwskazań do jego wykonania u kobiet ciężarnych i niskie koszty. Udoskonaloną wersję tego badania stanowi USG-Doppler, które obrazuje przepływ krwi w naczyniach nerkowych, co jest przydatne przy podejrzeniu zwężenia tętnicy nerkowej, zakrzepicy czy w ocenie stopnia ukrwienia nerki przeszczepionej. 

Bibliografia

Książek A., Rutkowski B. Nefrologia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-36-X
Myśliwiec M. Choroby nerek, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3528-5
Jędrzejewski K. (red.), Diagnostyka ultrasonograficzna w pediatrii, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-74-8
Pruszyński B. Wskazania do badań obrazowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-3525-4