W jakich przypadkach szczególnie sięgamy po tomografię komputerową?

Tomografia komputerowa jest jednym z rodzajów badań radiologicznych, wykorzystujących promieniowanie rentgenowskie. Pacjent umieszczony na specjalnym ruchomym stole jest przesuwany do wnętrza aparatu. Lampa rentgenowska, poruszająca się dookoła ciała człowieka, powoduje naświetlenie pacjenta dokładnie z każdego punktu wokół jego osi. Dzięki temu uzyskuje się na monitorze komputera obraz wybranej warstwy ciała.
 

W jaki sposób działa tomografia komputerowa?

Umieszczony we wnętrzu aparatu pacjent jest naświetlany dużą dawką promieniowania rentgenowskiego. Obrazy, powstające z każdego obrotu lampy wokół ciała, są sumowane przez komputer i przedstawiane na monitorze jako obraz struktur anatomicznych z poszczególnej warstwy poprzecznej ciała pacjenta. Dodatkowo istnieje możliwość tzw. wtórnej obróbki obrazu, polegającej m.in. na ustawianiu odpowiedniego stopnia szarości obrazu, pomiarów odległości, pola powierzchni. Możliwa jest także rekonstrukcja obrazu w innej niż poprzeczna płaszczyźnie, np. w płaszczyźnie czołowej, lub nawet w obrazach trójwymiarowych.

Czasami w celu dokładniejszej oceny danego obszaru ciała podaje się dożylnie pacjentowi specjalny środek cieniujący. Zwykle stosuje się środek cieniujący, który bardzo osłabia promieniowanie rentgenowskie. Podanie pacjentowi takiego środka powoduje, że fale rentgenowskie są prawie całkowicie pochłonięte w tkankach, w których znajduje się środek cieniujący. Zjawisko to obserwowane jest na ekranie komputera jako jasne pole. Środki kontrastowe używane do badania TK można podzielić na środki podawane: dożylnie, doustnie i doodbytniczo.  

Czemu służy badanie TK?

Tomografia komputerowa umożliwia ocenę struktur anatomicznych i ewentualnych ich nieprawidłowości w ciele człowieka. Główną zaletą badania TK w stosunku do innych badań radiologicznych jest możliwość odróżniania od siebie poszczególnych frakcji tkanek miękkich. Dodatkowo tomografię komputerową można zastosować w tzw. badaniach interwencyjnych. Do tego typu badań zalicza się biopsję pod kontrolą TK, nakłucie i drenaż ropnia itp.

Wskazania do wykonania tomografii komputerowej

Tomografię komputerową w trybie natychmiastowym należy wykonać w przypadku:

• podejrzenia krwawienia doczaszkowego;

• podejrzenia ropnia mózgu;

• urazu głowy i kanału kręgowego.

Tomografię komputerową należy również wykonać w przypadku nieprawidłowości ze strony centralnego układu nerwowego:

• podejrzenie nowotworu pierwotnego i wtórnego mózgowia;

• choroby przysadki mózgowej i oczodołu, niedające się wyjaśnić innymi badaniami;

• wady wrodzone ośrodkowego układu nerwowego;

• zmiany naczyniopochodne w mózgowiu (krwiak, zawał);

• ocena anatomiczna struktur kanału kręgowego;

• zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i przepukliny jąder miażdżystych;

• urazy rdzenia kręgowego;

• choroby kości czaszki, zatok, jam nosa, gardła i krtani;

• zaburzenia neurologiczne o niewyjaśnionej etiologii.

Do tomografii komputerowej lekarze odwołują się również w przypadku nieprawidłowości ze strony klatki piersiowej i śródpiersia. Tomografię komputerową klatki piersiowej wykonuje się w:

• chorobach płuc: ropień, fibroza, sarkoidoza, histiocytoza X, azbestoza, zator tętnicy płucnej, urazy płuc, zawał płuc;

• zmianach opłucnej i ściany klatki piersiowej: nowotwory, zapalenia, urazy, przerzuty nowotworowe;

• chorobach serca, osierdzia i dużych naczyń: kardiomiopatia, wady serca, guzy serca, płyn w osierdziu, zapalenie osierdzia, tętniaki aorty;

• nowotworach płuc i drzewa oskrzelowego.

Po tomografię komputerową sięgamy też w przypadku zmian ze strony jamy brzusznej, a zwłaszcza w przypadku:

• nowotworów łagodnych i złośliwych wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego, nerek, śledziony i przestrzeni zaotrzewnowej;

• zapalenia trzustki i wątroby;

• guzów i zapalenia żołądka, jelit i przełyku;

• urazów i zapalenia śledziony;

• zapaleniach nerek, guzach, urazach, wodonerczu, zwężeniu tętnic nerkowych, wadach nerek;

• patologii nadnerczy.

Jeśli lekarz zauważy zmiany ze strony miednicy małej, również może odwołać się do badania TK. Zwłaszcza w przypadku:

• nowotworów narządów rodnych kobiety i gruczołu krokowego u mężczyzny;

• guzów pęcherza moczowego.

Tomografia komputerowa jest wykonywana na zlecenie lekarza. Generalnie umożliwia lub ułatwia ustalenie wskazań do leczenia operacyjnego. 


Bibliografia

Bulski T., Walecki J. (red.), Tomografia komputerowa - zastosowanie kliniczne, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 978-83-60290-26-2
Galanski M., Prokop M. Spiralna i wielorzędowa tomografia komputerowa człowieka, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 83-89769-23-7
Pruszyński B. Radiologia - diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4325-9
Pruszyński B. Diagnostyka obrazowa. Podstawy teoretyczne i metodyka badań, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2463-3