Zalety i wady badań endoskopowych przewodu pokarmowego

Badanie endoskopowe polega na wprowadzeniu do światła przewodu pokarmowego specjalnej sondy z zamontowaną kamerą, dzięki której lekarz może obserwować i dokładnie ocenić badane narządy. Bardzo ważną cechą badań endoskopowych, która odróżnia je od nawet najdokładniejszych technik badań obrazowych jest okazja do nieoperacyjnego pobrania wycinków zmienionych tkanek a także możliwość wykonywania zabiegów. Oznacza to, że endoskopia umożliwia nie tylko działania diagnostyczne ale także terapeutyczne.

Badania endoskopowe - gastroskopia

Podczas wykonywania gastroskopii do górnego odcinka przewodu pokarmowego wprowadza się sondę oglądając przełyk, wnętrze żołądka i dwunastnicę (stricte ezofagogastroduodenoskopia). Zabieg pozwala na diagnostykę takich zmian jak żylaki i zwężenia przełyku, wrzody żołądka i dwunastnicy, zmiany nowotworowe i stany zapalne. W przypadku znalezienia jakichkolwiek niepokojących zmian lekarz pobiera wycinek zmienionej tkanki, które zostaje potem poddany badaniu przez patomorfologa. Ocena histopatologiczna pozwala na ostateczne stwierdzenie charakteru zmiany (np. zmiana nowotworowa, zapalna). Możliwość pobrania próbki stanowi największą zaletę tego badania.

Zalety gastroskopii

Innym badaniem możliwym dzięki pobraniu materiału jest wykonanie posiewu pod kątem obecności bakterii Helicobacter pylori, która może być przyczyną różnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Ponadto w wielu przypadkach gastroskopia umożliwia interwencję, nierzadko nawet ratującą życie chorego w przypadku krwawienia z żylaków przełyku lub żylaków dna żołądka. U takich chorych endoskopista może za pomocą wprowadzenia sondy do przełyku wprowadzić to żylaków specjalny klej hamujący krwotok, który w przeciwnym przypadku doprowadziłby do zgonu pacjenta.

Co więcej, gastroskopia jest zabiegiem mało inwazyjnym, gdyż wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym bez konieczności usypiania pacjenta. Pozwala to na znaczne ograniczenie liczby powikłań.

Wady gastroskopii

Niestety jak każda interwencja zabiegowa gastroskopia ma pewne wady. Po pierwsze nie jest to badanie przyjemne dla pacjenta, a w jego trakcie mogą pojawić się objawy podrażnienia ściany przewodu pokarmowego - nudności, ból, drobne krwawienie. Przebicie ściany przewodu pokarmowego należy do rzadkości, ale wymaga pilnego leczenia operacyjnego (zwłaszcza przebicie przełyku).

Wsteczna endoskopowa choleangiopankreatografia

Pod tą nazwą kryje się endoskopowo-radiologiczne badanie dróg żółciowych i przewodów wyprowadzających trzustki. Zabieg polega na wprowadzeniu sondy do brodawki dwunastnicy i wstrzyknięciu środka cieniującego do dróg żółciowych. Następnie wykonuje się zdjęcia rentgenowskie.

To badanie endoskopowe umożliwia diagnostykę żółtaczki mechanicznej i wykrycie nowotworu dróg żółciowych lub innej przeszkody w odpływie żółci. Co więcej, metoda ta ma także ogromne znacznie terapeutyczne gdyż pozwala na wykonanie takich zabiegów jak nacięcie brodawki dwunastnicy i uwolnienie znajdujących się w niej złogów, pobranie wycinka zmienionych tkanek a także wprowadzenie protezy umożliwiającej swobodny odpływ żółci. Badanie to znajduje więc zastosowanie w terapii nie tylko pacjentów cierpiących z powodu żółtaczki mechanicznej ale także chorych na ostre lub przewlekłe zapalenie trzustki (jeśli przyczyną jest zwężenie ujścia brodawki dwunastnicy).

Wsteczna endoskopowa choleangiopankreatografia - powikłania

Badanie to wiąże się z pewnym odsetkiem powikłań - około 5% pacjentów rozwija ostre zapalenie trzustki, a w 0.1% przypadków może dojść do zejścia śmiertelnego. Nie zmienia to faktu, że ryzyko takiej interwencji jest niższe niż w przypadku operacji.

Badania endoskopowe - kolonoskopia

Kolonoskopia polega na wprowadzeniu przez odbyt specjalnej sondy z kamerą i wziernikowaniu jelita grubego. Podobnie jak w przypadku gastroskopii nie jest to wyłącznie metoda diagnostyczna pozwalająca wykryć np. nowotwory czy choroby zapalne jelit, ale także terapeutyczna, gdyż umożliwia usuwanie polipów, hamowanie krwawienia a nawet usuwanie ciał obcych, jeżeli takie znajdą się w jelicie. Oprócz tego, badanie umożliwia ostateczne potwierdzenie rozpoznania nowotworu i jego ocenę histologiczną dzięki pobraniu próbek.

To badanie endoskopowe może być bolesne i trwać dość długo (powyżej 30 minut) co ma związek z dużą powierzchnią jelita grubego. Z tego powodu zarówno u dzieci jak i dorosłych powinno być wykonywane w znieczuleniu ogólnym lub w sedacji (podaniu środków obniżających pobudzenie układu nerwowego ale nie powodujących utratę świadomości).

Ze względu na wysoką skuteczność badań endoskopowych oraz stosunkowo niskie ryzyko powikłań metody te są stosowane jako podstawowa forma terapii (np. w leczeniu żylaków przełyku).


Bibliografia

Paradowski L. (red.), Endoskopia kapsułkowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-079-5
Maratka Z. Endoskopia przewodu pokarmowego - diagnostyka różnicowa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3115-X
Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9

Endoskopia kapsułkowa